Charlotte Brontë – „Shirley”

Wydawnictwo: MG

Warszawa 2011

Tytuł oryginału: Shirley

Przekład: Magdalena Hume

Shirley to druga opublikowana powieść Charlotte Brontë. Po raz pierwszy drukiem ukazała się 1849 roku, a było to po dwóch latach od publikacji Dziwnych losów Jane Eyre. W przypadku Shirley Charlotte Brontë zrezygnowała z narracji pierwszoosobowej, która z powodzeniem sprawdziła się w poprzedniej książce, a potem znów pojawiła się w powieści Villette (1853). Tym razem czytelnik spotyka się z wszystkowiedzącym narratorem trzecioosobowym. Nie można powiedzieć, że mamy tutaj do czynienia z jednym głównym bohaterem. Śmiało można uznać, iż na pierwszy plan wysuwają się dwie młode kobiety. Są to Shirley Keeldar i Caroline Helstone. Być może wcześniejszy sukces Charlotte Brontë sprawił, że Autorka w Shirley odeszła od kwestii czysto osobistych, skupiając uwagę na elementach społecznych i politycznych. Akcja powieści rozgrywa się w hrabstwie Yorkshire w czasie niepokojów i tworzenia się radykalnego ruchu robotniczego zwanego luddyzmem. Ruch ten zaczął rozwijać się w latach 1811-1812 i miał na celu ochronę interesów klasy robotniczej. W powieści czytelnik dostrzeże, jak gdyby dwie drogi prowadzenia fabuły. Z jednej strony obserwujemy walkę robotników z właścicielem fabryki, a z drugiej są to romantyczne wyobrażenia dwóch bohaterek.

Pomimo ambitnego planu, aby napisać wielki romans z aferą przemysłową w tle, Autorka kilkakrotnie w trakcie pisania powieści była zmuszona zmienić jej koncepcję. Początkowo zdawała sobie bowiem sprawę z tego, że jej książka może przynieść ogromny wstyd ojcu, który był pastorem, nie mówiąc już o faktycznym zagrożeniu dla niej samej, gdyby akcję swojej nowej powieści umieściła na tle czartystowskich niepokojów charakterystycznych dla okresu, w którym żyła i miejsca, gdzie mieszkała. To wszystko doskonale tłumaczy fakt, dlaczego Charlotte Brontë musiała zmienić swoje pierwotne plany odnoście pisania Shirley.

Charlotte Brontë (1816-1855)
Portret pochodzi z 1873 roku.
Autor: Evert Duyckinck (1816-1878)

W dziewiętnastowiecznej Anglii, a dokładnie w latach 1836-1854 zaczynał rozwijać się masowy ruch polityczny, który w swoich szeregach zrzeszał angielskich robotników żądających demokratycznych reform. Ruch ten nosił nazwę „czartyzm”. W związku z powyższym Charlotte Brontë wycofała się ze swoich pierwotnych zamierzeń dotyczących opisywania okresu społecznych niepokojów i walk luddystów, umieszczając w to miejsce fabrykę, w której trudniono się wyrobem sukna. Niestety, proces pisania powieści ponownie został wstrzymany, kiedy zmarł brat Charlotte – Patrick Branwell. Było to we wrześniu 1848 roku. Wkrótce zachorowała także jej siostra Emily, która zmarła w grudniu tego samego roku. Ledwo co Autorka wróciła do pracy nad książką, gdy choroba zaatakowała jej drugą siostrę – Anne – zabierając ją z tego świata w maju 1849 roku. Tak więc kończenie pracy nad Shirley stało się dla Charlotte czymś w rodzaju ucieczki od rzeczywistości i terapii po stracie bliskich. Wielu krytyków spekuluje jednak, że te rodzinne tragedie wywarły znaczący wpływ na powieść, co dokładnie widać w przypadku kreacji Caroline Helstone, która stanowi odzwierciedlenie Anne Brontë.

Akcja Shirley rozpoczyna się w momencie, gdy Robert Moore, właściciel fabryki w Yorkshire, właśnie oczekuje na dostawę maszyn, które niestety docierają do niego w kawałkach. Protestujący robotnicy, którzy obawiają się tego, iż nowe maszyny odbiorą im miejsca pracy, niszczą je jeszcze zanim te wejdą w posiadanie przemysłowca. Niemniej jednak, Robert jest zdeterminowany odnieść sukces i przywrócić honor swojej rodzinie, a także odzyskać majątek. Jego kłopoty swoje źródło mają po części w narastającym niepokoju wśród pracowników, a po części wynikają z toczących się wojen napoleońskich, czemu towarzyszą zakazy urzędników, którzy zabraniają brytyjskim kupcom handlu na amerykańskich rynkach. Roberta nie wzrusza trudna sytuacja materialna jego pracowników. Mężczyzna sukcesywnie redukuje stanowiska pracy i całkowicie koncentruje się na zyskach. Poza tym odrzuca też pomysł poślubienia swojej dalekiej i ubogiej krewnej, skupiając swoją uwagę na tytułowej zamożnej bohaterce – Shirley Keeldar, która jest silną, niezależną kobietą i w pewnym stopniu chlubi się tym, że jest bogatą dziedziczką. Odrzuca też propozycję małżeństwa z właścicielem fabryki. Niemniej jednak, nieszczęśliwie zakochana w Robercie Caroline wciąż wyobraża sobie, że jest inaczej i że pewnego dnia jej przyjaciółka i wybranek jej serca staną razem na ślubnym kobiercu.

Caroline Helstone jest porządną, lecz biedną dziewczyną i tak naprawdę nie ma w swoim życiu żadnych perspektyw; uważa, że za mąż nigdy nie wyjdzie. W dodatku pozbawiona jest także szans na jakiekolwiek zatrudnienie, chyba że tylko w charakterze guwernantki. O Caroline Helstone można powiedzieć, że w pewnym sensie jest ona sierotą. Matka w dzieciństwie ją opuściła, natomiast ojciec-tyran od lat nie żyje. W związku z tym dziewczyna schronienie znalazła na plebanii u wuja, który ją ignoruje. Po odrzuceniu przez Roberta Moore’a, Caroline popada w przygnębienie, które może skończyć się dla niej naprawdę źle. Choroba odbiera jej siły i dopiero niespodziewana informacja przywraca jej chęć do życia. A potem na scenie pojawia się brat Roberta Moore’a – Louis. Jak dalej potoczą się losy Shirley, Caroline, Roberta i Louisa? Czy bohaterowie odnajdą miłość? A co z fabryką Moore’a? Czy uda mu się przywrócić jej dawny splendor? A może ktoś czeka tylko sposobnej chwili, aby zemścić się na fabrykancie z powodu utraty pracy i tym samym środków do życia?

Pani Pryor czuwa przy łóżku chorej 
Caroline Helstone
Ilustracja pochodzi z wydania z 1922 roku.
Autor: Edmund Dulac (1882-1953)

Pomimo zakończenia, które zaproponowała nam Charlotte Brontë, Shirley tak naprawdę jest potężnym oskarżeniem skierowanym wobec dyskryminacji kobiet w dziewiętnastowiecznej Anglii. Ich status społeczny jest źródłem wszelkiej maści nieszczęść, co dokładnie widać na przykładzie Caroline Helstone, która podobnie jak same siostry Brontë, nie ma ani posagu, który pozwoliłby jej na zawarcie małżeństwa, ani też nie może uzyskać zatrudnienia, które pozwalałoby jej zarabiać na życie. Pozostałe postacie kobiece nie oferują żadnych wzorców do naśladowania i Caroline tak naprawdę nie może pójść za ich przykładem. Mężatki są bardzo źle traktowane i ignorowane, natomiast stare panny przedstawione są jako te zubożałe i rozgoryczone. Autorka ukazuje w Shirley naprawdę trudną sytuację kobiet uzależnionych od mężczyzn. Ich położenie jest bardzo podobne do losu pracowników fabryki, którzy są zależni od swojego pracodawcy. Niemniej, nie można tak do końca postrzegać tej powieści tylko w kategoriach społecznych i politycznych. Z jednej strony czytelnik może sympatyzować z pracownikami, zaś z drugiej może zaciekle bronić argumentów właściciela fabryki. Ostatecznie wydaje się jednak, że Charlotte Brontë ubolewa nad problemem nierówności i wykorzystywania zarówno kobiet, jak i pracowników.

Dla tych krytyków, którzy chwalili Dziwne losy Jane Eyre, Shirley okazała się wielkim rozczarowaniem. Twierdzono, że druga książka Charlotte Brontë znacząco odbiega od jej powieściowego debiutu i różni się od niego w kilku podstawowych elementach. Zarzucano Autorce, że Shirley pozbawiona jest spójności, a poszczególne wydarzenia polityczne i osobiste nie są ze sobą logicznie połączone. Tego rodzaju opinie powtarzały się dość regularnie i wychodziły spod pióra rozmaitych recenzentów współczesnych Autorce. Z kolei stosunkowo niedawno pojawiły się poglądy, które wyraźnie zaprzeczają tamtym sprzed ponad stu sześćdziesięciu lat, wskazując na fakt, iż kreacja kobiecych postaci, jak i sam motyw polityczny stanowią jedną zgodną całość.

Są też tacy, którzy twierdzą, iż w Shirley występują trzy narracyjne wątki, czyli religijny, romantyczny oraz ten dotyczący pracy. Każdy z nich pokazuje, w jaki sposób należy radzić sobie z życiowymi trudnościami. Jeszcze inni uważają, iż połączenie sfery publicznej i prywatnej było w tej powieści celowe i stanowiło jedynie potwierdzenie faktu, że w rzeczywistości życie naprawdę może być bardzo skomplikowane. W ostatnich latach Shirley oraz inne książki Charlotte Brontë zwróciły również uwagę środowisk feministycznych, które traktują powieść jako wczesny tekst feministyczny, zaś inni kładą nacisk na postacie kobiece, które tylko z pozoru nie planują wychodzić za mąż, a tak naprawdę żyją jedynie po to, aby stanąć kiedyś na ślubnym kobiercu ze swoim wybrankiem.

 Robert Moore oświadcza się 
Caroline Helstone
Ilustracja pochodzi z wydania z 1922 roku.
Autor: Edmund Dulac (1882-1953)

Jeden z krytyków zasugerował także, iż ewentualny brak spójności w Shirley może wynikać z depresji, jaką przeżywała Charlotte Brontë po stracie bliskich, natomiast sama Autorka skończyła ją tylko dlatego, że obiecała to kobietom, którym w tamtym czasie towarzyszyło szereg ograniczeń życiowych. Podążając tym tokiem myślenia, można stwierdzić, że tragiczne wydarzenia z życia Charlotte Brontë sprawiły, iż zakończenie powieści posiada liczne niedoskonałości i jest bezpośrednim skutkiem tychże zdarzeń. Pojawiają się również spekulacje, że Caroline Helstone tak naprawdę nigdy nie zamierzała powrócić do zdrowia i wyjść za mąż. Charlotte Brontë w tym czasie czuwała przy łożu śmierci swojej chorej siostry Anne, dlatego też zdecydowała się wprowadzić to wydarzenie do fabuły powieści. Przecież postać Caroline Helstone jest częściowo wzorowana na Anne Brontë! Czyżby zatem pani Pryor stanowiła odzwierciedlenie samej Autorki? Czy właśnie poprzez tę bohaterkę Charlotte Brontë pragnęła pokazać czytelnikowi, jak bardzo cierpiała przez prawie rok, licząc się z rychłą śmiercią siostry? Pewne jest jednak, że wielu krytyków uważa, iż Shirley byłaby znacznie lepszą powieścią, gdyby Autorka trzymała się ściśle swojego pierwotnego planu.

Trudno nie zgodzić się z tymi, którzy twierdzą, że Dziwne losy Jane Eyre znacznie przewyższają jakością Shirley. Z drugiej strony jednak nie należy spisywać tej książki na straty, bez względu na to, co tak naprawdę przyczyniło się do zmian, jakie w trakcie pisania wprowadziła Charlotte Brontë. Powieść na pewno porusza ważne kwestie, które są aktualne pomimo upływu wieków i lat. Dziś również w wielu środowiskach kobiety traktowane są jako te, które nie mają prawa głosu, są dyskryminowane ze względu na płeć i odmawia im się niektórych praw tylko dlatego, że są kobietami. Czy władza mężczyzn nie sprowadza ich do roli kury domowej, która jedyne, co potrafi robić to wychowywać dzieci i dbać o dom, bez szansy na rozwój osobisty? A co w takim razie z rozwojem techniki? Czy ten problem nas nie dotyczy? Czy zakup coraz to nowszych urządzeń nie powoduje redukcji zatrudnienia w zakładach pracy?

Shirley na pewno posiada cechy dobrej powieści. Może nie jest arcydziełem, ale jednak warto zwrócić na nią uwagę i bliżej przyjrzeć się zarówno dziewiętnastowiecznej rzeczywistości, jak i tej, która nas otacza. W 1922 roku na postawie książki zrealizowano film, w reżyserii Alberta Victora Bramble’a (1887–1963), natomiast główne role zagrali: Carlotta Breese (?) jako Shirley Keeldar, Elizabeth Irving (1904-2003) jako Caroline Helstone i Clive Brook (1887-1974) jako Robert Moore.

Charlotte Brontë – „Dziwne losy Jane Eyre”

Wydawnictwo: PRÓSZYŃSKI I S-KA

Warszawa 2002

Tytuł oryginału: Jane Eyre

Przekład: Teresa Świderska

Do Dziwnych losów Jane Eyre podeszłam nieco sceptycznie. Pomimo że uwielbiam cofać się w czasie i poznawać losy naszych przodków, to jednak klasyczne romanse jakoś do mnie nie przemawiają. Kiedy mam ochotę poczytać o miłości, to zazwyczaj sięgam po autorów współczesnych. Na pewno wielu z Was nie uwierzy, ale Wichrowych Wzgórz nie przeczytałam do dnia dzisiejszego, choć mam tę książkę na półce. Niemniej powieść jest tak znana, że i bez czytania wiadomo o co w niej chodzi. Bohaterów Wichrowych Wzgórz znam jedynie z ekranizacji i zawsze kiedy myślę o Catherine i Heathcliffie widzę Juliette Binoche i Ralpha Fiennesa. Zdaję sobie sprawę, że może się to wydawać niedopuszczalne, bo to przecież klasyka, ale nawet na studiach, gdzie Wichrowe Wzgórza były jedną z lektur obowiązkowych (oczywiście w oryginale), ja ich nie przeczytałam!

Dziwne losy Jane Eyre po raz pierwszy ukazały się w roku 1847. Powieść nosiła wówczas tytuł Jane Eyre: Autobiografia, natomiast Charlotte Brontë wydała ją pod pseudonimem Currer Bell. Już kiedyś pisałam, że w tamtej epoce bardzo źle postrzegane było, gdy kobieta trudniła się pisaniem książek. W związku z tym Charlotte przyjęła pseudonim brzmiący jak nazwisko mężczyzny. Książka, o której dzisiaj opowiadam to historia ubogiej guwernantki, która po śmierci rodziców trafia do domu swojego wuja, będąc jeszcze niemowlęciem. Za niedługo wuj umiera, lecz na łożu śmierci zobowiązuje swoją żonę do złożenia przysięgi, aby ta wychowywała dziewczynkę na równi z ich wspólnymi dziećmi. Sara Reed godzi się na to, ale tylko w słowach. Tak naprawdę nie dotrzymuje obietnicy i stwarza dziewczynce istne piekło. Mała Jane obwiniana jest praktycznie o wszystko. Ponosi karę nawet za przewinienia swojego kuzynostwa. Kiedy dziewczynka kończy dziesięć lat, ciotka postanawia oddać ją do szkoły, która mieści się w Lowood. Tak więc Jane opuszcza znienawidzone Gateshead Hall i udaje się do miejsca, gdzie przyjdzie jej cierpieć głód, znosić gniew nauczycielek, żegnać się na zawsze z najlepszą przyjaciółką, Helenką Burns, którą z tego świata zabierze gruźlica, a także patrzeć jak cierpią i umierają inne koleżanki. Jednak pomimo wszystko, nowe miejsce będzie dla niej lepsze, aniżeli dom ciotki. Nawet okrutny pan Brocklehurst nie będzie w stanie sprawić, aby zatęskniła za poprzednim domem.

W Lowood Jane spędza osiem lat, sześć lat jako uczennica, zaś kolejne dwa jako nauczycielka. W pewnym momencie dziewczyna zdaje sobie sprawę, że wreszcie musi zacząć zarabiać na swoje utrzymanie. W związku z tym postanawia dać ogłoszenie w lokalnej gazecie. Informacje zawarte w anonsie dotyczą jej kwalifikacji i charakteru poszukiwanej przez nią pracy. Jane pragnie zostać nauczycielką jakiejś małej dziewczynki. Na razie nie myśli o zamążpójściu. Tak naprawdę uważa, że raczej żaden mężczyzna nie będzie w stanie się w niej zakochać, bo jest… brzydka.

Mija kilka tygodni, a Jane otrzymuje list z Thornfield Hall od niejakiej pani Fairfax. Kobieta pisze, że potrzebuje guwernantki dla małej dziewczynki, którą jest Adelka Varens. I tak oto niepozorna, uboga nauczycielka o przeciętnej urodzie trafia do posiadłości Edwarda Fairfax de Rochestera. Ich pierwsze spotkanie nie jest zbyt obiecujące. Jane nie wie, że mężczyzna, który na jej oczach spada z konia, a któremu ona skwapliwie pomaga, stanie się miłością jej życia. Mało tego. Ona nawet nie wie, że ten starszy od niej o dwadzieścia lat pan, jest jej chlebodawcą.

Miłość Edwarda i Jane to miłość czysta, oparta na konwenansach charakterystycznych dla epoki wiktoriańskiej. Choć oboje kochają się wzajemnie aż do bólu, to jednak zasady i wartości są dla nich ważniejsze niż uczucie. Kiedy na jaw wychodzi tajemnica skrywana przez Edwarda, Jane woli odejść niż zostać jego kochanką. Niemniej oboje nadal myślą o sobie i tęsknią, choć dzielą ich mile drogi. Ich tęsknota jest tak wielka, że słyszą jak ich serca się nawołują. Dla nich nie liczy się uroda, lecz wnętrze. Jane wciąż kocha, choć jej wybranek jest już okaleczony. Edward nigdy nie był przystojny, o czym Jane bez wahania mu mówi. Jednak, gdy opowieść zbliża się do końca, pan Rochester jest już oszpecony, ale fakt ten wcale nie zmienia jej uczuć do niego.

Przyznacie chyba, że piękna ta miłość wiktoriańska. Czy wtedy naprawdę ludzie kochali się w ten sposób? A może tak, jak dziś, była to tylko fikcja literacka? Cóż zatem więcej można napisać o tej książce? Moim zdaniem już nazwisko autorki mówi samo za siebie. Charakterystyka Dziwnych losów Jane Eyre to jedynie formalność, bo przecież jest to książka, którą niemal wszyscy znają. Jeśli ktoś nie czytał powieści, to możliwe, że oglądał film lub serial telewizyjny. Dla mnie osobiście ta powieść nie stanowi jakiegoś wielkiego arcydzieła literackiego. Owszem, czyta się ją bardzo przyjemnie. W niektórych miejscach wywołuje uśmiech na twarzy, ale to wszystko. Historia raczej banalna, najprawdopodobniej zaczerpnięta z życia, gdyż wydaje mi się, że w czasach Charlotte Brontë tego typu związki mogły mieć miejsce dość często. Jakichś nadzwyczajnych emocji również nie poczułam. Zastrzeżenia mam także do samego tytułu, a raczej do jego tłumaczenia. Otóż, dlaczego w polskim tłumaczeniu losy Jane Eyre zostały określone jako dziwne? Osobiście nie dostrzegłam w nich niczego dziwnego. Myślę, że znacznie lepiej byłoby, gdyby polski wydawca pozostawił oryginalny tytuł lub tytuł pierwotny, ponieważ w pewnym sensie jest to autobiografia. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie, zaś wielokrotnie narrator zwraca się bezpośrednio do czytelnika. Według mnie książka bardziej przypomina dziennik (pamiętnik) niż powieść. Ogólnie rzecz ujmując, książkę śmiało można określić jako dobra.

Brytyjscy klasycy

W dzisiejszym wpisie postanowiłam przybliżyć Wam nieco sylwetki kilku wybitnych brytyjskich klasyków. Z literaturą polską zaczynam dopiero się oswajać i pewnie minie jeszcze jakiś czas zanim na dobre przekonam się do jej walorów. Dlatego też zdecydowałam skupić się na klasykach brytyjskich. Autorzy ci są mi bliscy przede wszystkim z uwagi na częstotliwość czytania ich utworów w oryginale podczas studiów. A oto i oni:

William Shakespeare

William Shakespeare uznawany jest za najwybitniejszego brytyjskiego dramaturga. Urodził się w Stratford-on-Avon (dystrykt w hrabstwie Warwickshire w Anglii) w 1564 roku. Do gimnazjum uczęszczał w Stratford, które znane było z wysokiego standardu nauczania. W 1582 roku ożenił się z Anne Hathway, z którą miał troje dzieci. W 1592 roku William Shakespeare opuścił rodzinę i wyjechał do Londynu. Szybko zaprzyjaźnił się z ówczesnymi wybitnymi aktorami i założył swój własny teatr Globe (Świat). Jego grupa teatralna, znana jako King’s Men (Ludzie króla), wykonywała większość sztuk napisanych przez Shakespeare’a, które jednocześnie wystawiane były na deskach Globe. William Shakespeare okazjonalnie pojawiał się na deskach teatru jako aktor, lecz znacznie lepiej radził sobie pisząc sztuki. Około 1610 roku wrócił do Stratford, gdzie w roku 1616 zmarł.

Największą zasługą Shakespeare’a, jeśli chodzi o literaturę, było wykreowanie nowej formy dramatu, która nie poddawała się regułom klasycznej poetyki. Shakespeare pisał utwory dla przeciętnego widza teatralnego. Jego sztuki były wiernym odzwierciedleniem epoki, w której żył i wyrażały zrozumienie dla każdego rodzaju ludzkich działań. Jego utwory z grubsza dzieli się na komedie, tragedie oraz dramaty historyczne. Najbardziej popularne to: Hamlet, Makbeth, Król Lear, Romeo i Julia, Wiele hałasu o nic oraz Poskromienie złośnicy. Znacznie mniej znany jest fakt, iż William Shakespeare był również jednym z najznakomitszych brytyjskich poetów. Jego Sonety posiadają nadzwyczajną siłę wyrazu, a także głębokie zrozumienie ludzkiej natury.

George Gordon Lord Byron

George Gordon Lord Byron był jednym z najwybitniejszych poetów romantyzmu. Urodził się w 1788 roku w arystokratycznej rodzinie, natomiast jego życie było burzliwe i niezwykle urozmaicone. Uważany był za buntownika, który lekceważy wszystkie społeczne konwenanse. Napiętnowany jako mężczyzna pozbawiony wszystkich moralnych norm, opuścił Anglię na zawsze w roku 1816, wiele podróżując po Europie. Zmarł z powodu gorączki w 1824 roku, walcząc o niepodległość Greków. W swoich poematach, wierszach lirycznych i dramatach, Byron stworzył typ bohatera romantycznego, portretując podstawowe konflikty epoki. Najbardziej typowym przykładem bajronicznego bohatera był Childe Harold z poematu pod tytułem Wędrówki Childe’a Harolda. Byron jest również autorem poetyckich powieści pod tytułem Don Juan oraz Giaur, a także dramatu o tytule Manfred.

Charles Dickens

Charles Dickens był najpopularniejszych powieściopisarzem XIX wieku. Pochodził z ubogiej rodziny i nie był zbyt dobrze wykształcony. Opuścił szkołę w wieku dwunastu lat, podejmując pracę w fabryce. Jego powieści często opowiadają historie małych dzieci, które muszą ciężko pracować, aby wyrwać się z biedy. Takim właśnie przykładem jest powieść pod tytułem Oliver Twist. Charles Dickens był głównym przedstawicielem realizmu w literaturze. W swoich powieściach wyśmiewał i demaskował krzywdy społeczne oraz wszystkie kwestie godne pożałowania, które stanowiły część epoki wiktoriańskiej. Generalnie jego prace są raczej optymistyczne, przesycone humorem i sentymentalizmem. Wśród najbardziej znanych powieści Dickensa wymienia się: Klub Pickwicka, Opowieść wigilijną, Wielkie nadzieje, Opowieść o dwóch miastach, a także utwór pod tytułem David Copperfield.

Z kolei siostry Brontë (Anne, Emily i Charlotte) to najwybitniejsze pisarki XIX wieku. Urodziły się jako córki plebana. Dorastały na słabo zaludnionym i ponurym wrzosowisku hrabstwa Yorkshire. Specyficzna atmosfera tamtego miejsca wywarła ogromny wpływ na ich twórczość literacką. Siostry Brontë tworzyły pod pseudonimami, ponieważ w tamtych czasach uznawano, iż kobiety z tak zwanych dobrych domów nie powinny zajmować się pisarstwem. Było to czymś zgoła niewłaściwym. Najbardziej znaną powieścią autorstwa Anne Brontë jest Agnes Grey. Powieść tę zaliczono do tak zwanych romansów sentymentalnych.

Anne Brontë (1820-1849), Emily Brontë (1818-1848) & Charlotte Brontë (1816-1855)

Największym osiągnięciem literackim Charlotte Brontë okazała się powieść pod tytułem Dziwne losy Jane Eyre, będąca wzruszającą historią o życiu wrażliwej i niezwykle romantycznej guwernantki. Jednakże wszyscy krytycy zgodnie twierdzą, że to Emily Brontë zdobyła największą sławę spośród sióstr. Jej najsłynniejsza i zarazem jedyna powieść pod tytułem Wichrowe Wzgórza uznawana jest za arcydzieło literackie. Historia w niej zawarta opowiada o romantycznej miłości, nienawiści, pasji oraz zniszczeniu. Po latach powieść doczekała się kilku adaptacji filmowych.