środa, 29 czerwca 2011

Barbara Taylor Bradford – „Głos serca”










Wydawnictwo: BIS
Warszawa 1992
Tytuł oryginału: Voice of the Heart
Przekład: Małgorzata Halaba




Barbara Taylor Bradford znana jest swoim czytelnikom głównie z powieści obyczajowych. Taką właśnie pozycją jest Głos serca wydany drukiem w 1983 roku, natomiast polska edycja tej książki miała miejsce znacznie później. Egzemplarz, który Wam dziś proponuję został wydany w naszym kraju już po zekranizowaniu powieści. Przyznam, że serialu nigdy nie oglądałam, natomiast książkę przeczytałam dwa razy. Dlaczego wróciłam do niej po latach? Otóż, jak już wspomniałam przy okazji recenzji innej powieści Barbary Taylor Bradford (Potęga kobiety), która nie wypadła zbyt pomyślnie, pisarka jest jedną z tych autorek, których twórczość naprawdę sobie cenię, nawet jeśli trafiam na słabszą pozycję. Wiem, że może zbyt dużo miejsca poświęcam na tego rodzaju powieści, ale chciałabym w ten sposób obalić mit, jakoby literatura kobieca kojarzyła się jedynie z tandetnymi romansidłami, bo wcale tak nie jest. Moim zdaniem większość z tych pozycji jest naprawdę godna uwagi.

Głos serca to opowieść o czwórce przyjaciół, których drogi życiowe niespodziewanie skrzyżowały się za sprawą romansu pięknej aktorki Katharine Tempest oraz angielskiego farmera-arystokraty Kima Cunninghama. To właśnie dzięki Kimowi w życie jego siostry Franceski Cunningham wkracza młoda aktorka z wielkimi zawodowymi ambicjami. Oprócz Katharine, w życiu pięknej, dziewiętnastoletniej arystokratki o pisarskich ambicjach, pojawia się również starszy od niej o dwadzieścia lat gwiazdor kina, Victor Mason, który z pochodzenia jest Włochem. Aktor ma także zaufanego przyjaciela-pisarza pochodzenia żydowskiego Nicholasa Latimera. Farcesca i Katharine bardzo szybko stają się przyjaciółkami, ale szczere uczucie przyjaźni towarzyszy jedynie młodej arystokratce. Aktorka ukrywa straszny sekret, którego ujawnienie zagroziłoby jej znajomości z Kimem oraz wielu innym, bliskim jej osobom.

Powieść jest przede wszystkim historią dwóch kobiet, których przyjaźń zostaje zniszczona przez wzajemną rywalizację oraz zazdrość. Akcja książki rozgrywa się w głównej mierze w Londynie, gdzie mieszkają Cunninghamowie. Na pierwszych kartach powieści czytelnik poznaje Francescę jako czterdziestodwuletnią kobietę, żonę Harrisona Avery’ego, która nagle dowiaduje się, że jej dawna przyjaciółka Katharine wraca, aby naprawić wyrządzone przed laty krzywdy. Arystokratka boi się tego spotkania, czuje niechęć, gdyż wciąż ma w pamięci dzień, w którym jej życie legło w gruzach za sprawą Katharine. Kobieta skrzywdziła nie tylko ją, ale również pozostałą trójkę przyjaciół oraz jej brata. Ta wiadomość sprawia, że Francesca cofa się w przeszłość, do roku 1956, kiedy wszystko się zaczęło. To właśnie wtedy poznała miłość swojego życia, którą był Victor Mason, a którą brutalnie utraciła dzięki intrygom Katharine. Fancesca pamięta jak tamtego roku Victor rozpoczynał pracę nad Wichrowymi Wzgórzami, a główną rolę zagrała właśnie młodziutka Katharine Tempest. Zdjęcia do filmu nakręcane były w posiadłości jej ojca, tj. w Langley Hall.

Myślę, że książka może być interesująca szczególnie dla tych osób, które lubią zagłębiać się w tajniki życia gwiazd filmowych. Barbara Taylor Bradford bardzo wyraźnie przedstawiła tutaj świat showbusinessu, przeplatając go z osobistymi dramatami ludzi w niego zaangażowanych. Spotykamy tu nie tylko aktorów, ale również producentów filmowych, reżyserów, scenarzystów, operatorów, czyli wszystkie te osoby, które odpowiedzialne są za powstawanie filmów, które widzowie mogą oglądać, zaś wszystko to dzieje się na tle hollywoodzkiej rzeczywistości. Jak już wspomniałam wyżej, w powieści nie obeszło się bez intryg, których główną kreatorką jest Katharine Tempest. Ale czy czytelnikowi wolno ją za to potępić? Kiedy przeczytacie powieść, sami zdecydujecie, czy można osądzać Katharine za to, co zrobiła. A może sama stała się ofiarą swoich czynów?

A teraz kilka słów na temat serialu. Pomimo że nie obejrzałam go, to jednak trochę o nim poczytałam. Pozwólcie, że wypowiem się na temat obsady. Szczególną uwagę zwróciłam na odtwórców ról głównych bohaterów, czyli Franceski, Katharine, Victora i Nicka. Kiedy powstawał serial był rok 1989, natomiast na mały ekran wszedł rok później. Aktorzy, którzy wówczas zagrali powieściowe postacie, dzisiaj już ich zupełnie nie przypominają. Cóż, czas nie jest dla nikogo łaskawy. Rolę Franceski Cunningham zagrała Victoria Tennant, a w postać Katharine Tempest wcieliła się Lindsay Wagner. W roli Victora Masona obsadzono Jamesa Brolina, zaś Neila Dicksona widzimy jako Nicholasa Latimera. Z całej tej czwórki najmniej trafiony wydaje mi być właśnie Neil Dickson. W powieści czytelnik wyobraża go sobie jako przystojnego blondyna, natomiast na ekranie widać, że jest brunetem. Z kolei Katharine Tempest to dziewczyna o kasztanowych włosach, a w serialu jest ciemną blondynką. Największe podobieństwo do powieściowego Victora Masona wykazuje James Brolin, choć patrząc na niego dzisiaj wcale tego nie zauważamy.

Pomimo moich powyższych stwierdzeń myślę, że zarówno książka, jak i serial są godne uwagi. Powieść czyta się bardzo dobrze, natomiast jak już obejrzę serial, to opowiem, czy ogląda się go z przyjemnością.






środa, 1 czerwca 2011

Literacka biografia Johna Irvinga powinna stanowić przykład dla wielu europejskich pisarzy...




LITERAT CZERWCA 2011



JOHN IRVING



John Winslow Irving urodził się 2 marca 1942 roku w Exter (New Hampshire) w Stanach Zjednoczonych. Część dzieciństwa, jak również wczesne lata młodości amerykański prozaik spędził w Austrii. Tam rozpoczął studia na wydziale historii sztuki i filozofii. Od chwili swojego literackiego debiutu zajmuje miejsce w czołówce obok najwybitniejszych współczesnych pisarzy, natomiast w Stanach Zjednoczonych jest uważany za najpopularniejszego opozycjonistę artystycznego wobec literatury neoawangardowej.

John Irving jest autorem kilku nie tylko powszechnie wydawanych, ale również ekranizowanych powieści surrealistyczno-parodystycznych, czyli tak zwanych czarnych komedii. Debiut literacki pisarza przypadł na 1968 rok. Była to powieść pod tytułem Uwolnić niedźwiedzie (z ang. Setting Free the Bears). To właśnie w niej po raz pierwszy ukazał pewne elementy świata. Następnie świat ten wykreował niemalże w całej swojej twórczości, gdzie pokazał rzeczywistość mizernych wędrowców, podróżujących od New Hampshire aż do Wiednia i obserwujących właśnie z tej perspektywy wydarzenia, które wstrząsnęły w jakiś sposób XIX-wieczną historią. Niemniej, w znacznie większym stopniu bohaterowie ci zapatrzeni są w osobiste, wewnętrzne rozterki. Należy pamiętać, że w swojej twórczości autor wykorzystuje przede wszystkim motywy autobiograficzne. Natomiast nie uważa siebie za postmodernistę, a sprawy, o których pisze w swoich książkach, nie mogłyby występować w prozie pochodzącej z XIX wieku, z uwagi na fakt obowiązywania wówczas pewnych norm obyczajowych. Ale z drugiej strony zawartość jego powieści jest jak najbardziej modernistyczna, gdyż są one zbudowane w sposób niezwykle staroświecki.

Literacka biografia Johna Irvinga powinna stanowić przykład dla wielu europejskich pisarzy. Sam autor czuje się niezwykle mocno związany z europejską tradycją literacką. Będąc młodym chłopakiem pochłaniał tomy książek, lecz mimo to nigdy nie był fanem literatury amerykańskiej. Natomiast bardzo cenił sobie powieści wiktoriańskie, a także takich pisarzy pochodzących z Europy, jak: Charles Dickens oraz Graham Greene. Sam o sobie mówi, że jest pisarzem staroświeckim, ponieważ pisze powieści, których akcja rozgrywa się XIX wieku, gdzie obowiązywało szereg specyficznych reguł i norm. W swoim pisaniu skupia się na precyzyjnej intrydze, rozwoju postaci, a także na efekcie upływającego czasu. Ogólnie można rzec, że John Irving wierzy w dobrą historię.

Twórczość (1968-2010)

Uwolnić niedźwiedzie (z ang. Setting Free the Bears; 1968)
Metoda wodna (z ang. The Water-Method Man; 1972)
Małżeństwo wagi półśredniej (z ang. The 158-Pound Marriage; 1974)
Świat według Garpa (z ang. The World According to Garp; 1978). W Polsce książka po raz pierwszy ukazała się w 1984 roku.
Hotel New Hampshire (z ang. The Hotel New Hampshire; 1981). W Polsce powieść ukazała się po raz pierwszy w 1992 roku.  
Regulamin Tłoczni Win (z ang. The Cider House Rules; 1985). Polska premiera powieści miała miejsce w 1995 roku.
Modlitwa za Owena (z ang. A Prayer for Owen Meany; 1989)
Syn Cyrku (z ang. A Son of the Circus; 1994)
Playboy: Opowiadania (z ang. Playboy: Stories; 1994). W Polsce opowiadania ukazały sie w 1995 roku.
Autobiografia: Wymyślona Dziewczyna (z ang. The Imaginary Girlfriend; 1995)
Ratować Prośka: Opowiadania (z ang. Trying to save Piggy Sneed; 1996)
Jednoroczna wdowa (z ang. A Widow for One Year; 1998)
Moje filmowe perypetie. Pamiętnik (z ang. My Movie Business; 1999)
Wbrew regułom: scenariusz (z ang. The Cider House Rules: A Screenplay; 1999). W Polsce scenariusz ukazał się w 2001 roku.
Czwarta Ręka (z ang. The Fourth Hand; 2001). Premiera polskiego wydania to 2002 rok.
Odgłos, jaki wydaje ktoś, kto stara się nie wydawać żadnych odgłosów (z ang. A Sound Like Someone Trying Not to Make a Sound; 2004). Wydanie polskie to rok 2005.
Zanim Cię znajdę (z ang. Until I Find You; 2005). W Polsce książka ukazała się po raz pierwszy w 2006 roku.
Ostatnia Noc w Twisted River (z ang. Last Night in Twisted River; 2009). Polska premiera miała miejsce w 2010 roku.

Ekranizacje powieści Johna Irvinga (1982-2004)

Świat według Garpa (z ang. The World According to Garp; 1982)
Hotel New Hampshire (z ang. The Hotel New Hampshire; 1984)
Modlitwa za Owena (z ang. Simon Birch; 1998)
Wbrew regułom. Regulamin Tłoczni Win (z ang. The Cider House Rules; 1999)
Drzwi w podłodze. Jednoroczna Wodowa (z ang. The Door in The Floor; 2004)

W opinii kolegów po fachu John Irving jest najbardziej europejskim pisarzem pochodzącym z Ameryki. Takie przekonanie ma swoje źródło w tym, że tylko w samych Niemczech sprzedaje on więcej swoich powieści, aniżeli w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie łącznie. Swoje sukcesy autor zawdzięcza wyłącznie ciężkiej pracy. Sam przyznaje, że jak do tej pory nie miał ciekawego życia. Był dwa razy żonaty i ma trzech synów. Ciekawostką jest natomiast to, że John Irving przyznaje się do dysleksji i dlatego też uważa, że nie jest urodzonym pisarzem.

Ukoronowaniem pisarskiej kariery Johna Irvinga, jeśli chodzi o produkcje filmowe, było otrzymanie Oskara za scenariusz do filmu pod tytułem Wbrew regułom na podstawie powieści Regulamin Tłoczni Win. Autor zapytany o doświadczenia, jakie towarzyszyły mu podczas pisania scenariusza, odpowiada, że nigdy nie zdarzyło mu się czytać złego scenariusza, który następnie stałby się dobrym filmem. Uważa, że w tej kwestii miał wiele szczęścia, gdyż podpisał umowę wyłącznie z jednym reżyserem i z jednym producentem. W przypadku większości wątpliwych kwestii zgadzali się ze sobą, a dodatkowym plusem było to, że nikt im nie przeszkadzał. Niemniej, taka sytuacja zdarza się niezwykle rzadko, aczkolwiek było to dla niego bardzo pozytywne doświadczenie. Należy pamiętać, że w Hollywood takie sytuacje bardzo rzadko kończą się powodzeniem.

Na koniec zacytuję jedną ze złotych myśli Johna Irvinga:


Jeśli ktoś, kogo kochasz umiera i to niespodziewanie, nie odczuwasz straty natychmiast. Tracisz tego kogoś kawałek po kawałku przez długi czas – w miarę jak przestaje do niego przychodzić poczta, jak wietrzeje zapach jego perfum na poduszce oraz ubrań w szufladzie i szafie. Stopniowo gromadzisz fragmenty, które odeszły i właśnie wtedy nadchodzi ten dzień – ten dzień, gdy brakuje ci szczególnie jednej konkretnej cząstki i przytłacza cię uczucie, że ta osoba odeszła na zawsze, a potem nadchodzi inny dzień i odczuwasz szczególny brak czegoś innego.